Het plangebied Twuyverhoek
Ligging en begrenzing plangebied
Het plangebied (zie afbeelding) ligt aan de noordoostzijde van Sint Pancras en is ongeveer 16
hectare groot. Aan de noordzijde wordt het gebied begrensd door de Twuyverweg, aan de oostzijde door de Dijkstalweg. Aan de zuidzijde van het plangebied ligt de woonwijk Oostwal (fase 1)
die in het begin van de jaren ‘90 is gebouwd. Het plangebied grenst aan deze zijde direct aan
een tennispark en ijsbaan. De westrand van het plangebied wordt begeleid door een brede waterloop.
Achter deze brede waterloop ligt de bestaande bebouwing (jaren '70) van noordoost
Sint Pancras.
Historische ontwikkeling
Sint Pancras is ontstaan op de strandwal die vanuit Kennemerland via Alkmaar en Oudorp in
noordelijke richting loopt. Het plangebied ligt direct ten oosten van de strandwal en kende een
rechtstreekse afwatering op het water van de Heerhugowaard. Het grondgebruik was grotendeels
weide overgaand in moeraszones. Bij hoog water vond het vee een vluchtplaats op een
verhoging in het landschap. Deze is in de huidige situatie nog steeds waarneembaar, de "Dijkstal"(
weg).
De Dijkstal was niet alleen een vluchtplaats voor het vee maar had ook een waterkerende functie
voor het water van de Heerhugowaard. Dit geldt eveneens voor de daarvoor speciaal aangelegde
"lange dijk", waar de huidige kernen Oudkarspel, Noord en Zuid-Scharwoude en Broek op
Langedijk aan zijn gelegen.
De Twuyverweg verbindt de Dijkstal met de lange dijk en had ook een waterkerende functie. De
Twuyverweg werd van Sint Pancras tot aan Broek op Langedijk begeleid door laanbeplanting
aan beide zijden van de weg.
Op het moment dat de Heerhugowaard werd drooggelegd met ringvaart en bedijking is het
moerasgebied in een poldergebiedje omgevormd. In het gebied werden tuinbouwproducten
geteeld. Door de bagger uit de afwateringsslootjes te gebruiken als mest, werden de sloten
steeds breder en de legakkers steeds smaller. Zo ontstond de vaarpolder. De Twuyvermolen
zorgde voor de bemaling van het gebied.
De ringvaart ter hoogte van de "zes-wielen" te Alkmaar tot aan de Roskamsluis in Noord-
Scharwoude is in de jaren '40 van de 20e eeuw verbreed en verdiept. Hierdoor ontstond het kanaal
Omval-Kolhorn. De ringvaart is niet alleen verbreed en verdiept voor de waterbeheersing
maar werd vanaf 1942 ook voor de scheepvaart geopend. Zo konden producten als suikerbieten,
andere landbouwproducten en vee vanuit de Wieringermeer en andere aanliggende plaatsen
rechtstreeks naar het zuiden richting Alkmaar en verder naar Amsterdam vervoerd worden.
In de jaren ‘70 is het gebied, evenals overigens een groot gedeelte van de tuinbouwgronden
binnen de gemeente, door ruilverkaveling geschikt gemaakt voor efficiëntere landbouw. De
vaarpolder werd omgezet in een rijpolder, de tuinbouwproducten werden niet meer per boot
vervoerd maar over het land.
Huidige situatie
De Dijkstal is tijdens de ruilverkaveling in stand gebleven. Door het hoogteverschil met het omliggende
landschap is de Dijkstal ook nu nog waarneembaar. Aan de noordzijde takt de Dijkstal
inmiddels aan op de Twuyverweg en aan de zuidzijde op de Magnolialaan. De Dijkstal heeft een
verkeersfunctie gekregen (erftoegangsweg binnen de bebouwde kom), en heet nu: Dijkstalweg.
Aan de Dijkstalweg staan twee woningen/boerderijen. Bij de meest zuidelijk gelegen boerderij
staan schuren.
De Twuyvermolen is gelegen aan het kanaal Omval-Kolhorn en is een belangrijk oriëntatiepunt
voor haar omgeving. De molen heeft zijn maalfunctie inmiddels verloren en wordt gebruikt als
woning.
De oorspronkelijke laanbeplanting (essen) langs de Twuyverweg is grotendeels verdwenen,
slechts een kleine strook in het verlengde van de Dijkstalweg is behouden gebleven.
In de wijk direct ten zuiden van de locatie liggen diverse voorzieningen, zoals een ijsbaan, tennispark,
jeugdhuis, sporthal, bibliotheek, openluchtzwembad, sportvelden, begraafplaats en een
dorpshuis. De commerciële voorzieningen (dienstverlening, ambacht) bevinden zich grotendeels
in het oude bebouwingslint, de Bovenweg.
Bron: Gemeente Langedijk,
Bestemmingsplan Twuyverhoek
terug
