Oudste geluidsopname te horen bij Regionaal Archief

Alkmaarse schooldirecteur deed onderzoek naar klanken

ALKMAAR – De oudste geluidsopname van Alkmaar en misschien wel van heel Nederland is voor het eerste online te beluisteren. Het Regionaal Archief in Alkmaar trof bij het inventariseren van de geluidscollectie een kopie van de oude opname aan. Die staat op een magneetband uit de jaren zeventig. De Alkmaarse onderzoeker Jan Daniël Boeke maakte de geluidsopname op 9 maart 1898 met een zogenaamde fonograaf, een soort voorloper van de platenspeler. Hij is te horen terwijl hij een reeks klinkers uitspreekt en afsluit met ‘Hiep hiep hiep hoera!’ De tot nu toe aantoonbaar oudste bekende Nederlandstalige geluidsopname stamde uit december 1899.

 

 

De chemicus Boeke, die ook directeur was van de HBS in Alkmaar, deed met de fonograaf onderzoek naar taal en klanken. De fonograaf, het eerste apparaat dat geluid kon opnemen én afspelen, ving via een trechter geluidstrillingen op. Een naald graveerde de weerslag daarvan op een rol die bestreken was met was. Boeke bestudeerde de afdruk van het geluid op de wasrol. Hij nam allerlei klanken op, sprak stukken tekst in en liet soms zijn vrouw en kinderen – onder wie de latere pedagoog Kees Boeke – voor de trechter praten en zingen.

 

Mark Alphenaar van het Regionaal Archief: ‘Het is best bijzonder om een Alkmaarder te horen spreken die 122 jaar geleden leefde. Het is ook erg leuk dat je hem soms wat persoonlijkere dingen hoort zeggen. Dat is net zoiets als lachende mensen op hele oude foto's, dat zie je niet vaak.’ Alphenaar hoopt dat meer instellingen en verzamelaars nog eens in hun geluidscollecties zullen duiken. Wie weet zijn er nog wel oudere opnamen te vinden.

 

Veel van Boekes opnamen zijn verloren gegaan en de bewaarde opnamen zijn niet makkelijk te verstaan, maar dankzij transcripties die Boeke maakte is toch bekend wat er werd gezegd. De originele wasrollen met opnamen van Boeke worden tegenwoordig bewaard in het Universiteitsmuseum in Utrecht, de transcripties bij het IISG in Amsterdam. Het Regionaal Archief bezit dus een kopie op magneetband. De opname is nu te beluisteren via archiefalkmaar.nl/boeke.

 

Afbeelding 1: Jan Daniël Boeke in zijn werkkamer, ca. 1898. Foto Regionaal Archief Alkmaar.

 

Afbeelding 2: Transcriptie van de opname van 9 maart 1898. Archief Kees Boeke/IISG.

Afbeelding 3: Het gezin Boeke. Vrouw en kinderen waren soms te horen op de opnamen. Foto Regionaal Archief Alkmaar.

 


Online avond over de Tweede Wereldoorlog Regionaal Archief presenteert digitaal evenement

ALKMAAR – In het kader van 75 jaar vrijheid presenteert het Regionaal Archief in Alkmaar online een avond over de Tweede Wereldoorlog. Vertegenwoordigers van oorlogsmusea en andere deskundigen vertellen op vrijdagavond 24 april over de oorlog in de regio. Het evenement kan vanwege het coronavirus niet in het archief plaatsvinden, maar via Zoom kan iedereen nu gratis virtueel binnenlopen, meeluisteren en vragen stellen.

 

De thema-avond begint om 19.30 uur met vraaggesprekken met de deskundigen van Museum Vliegveld Bergen 40/45 en Bunkermuseum Jansje Schong in Egmond. Vanaf 20.10 uur staat een gesprek met de historici en oud-archivarissen Jan van Baar en Gerrit Valk op het programma. Zij deden beiden uitvoerig onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog in de regio. Wie daarna zelf aan de slag wil krijgt een overzicht mee met tips over het zoeken naar personen in oorlogsbronnen. Het Regionaal Archief lanceert die dag bovendien een aantal filmpjes waarin bijzondere stukken uit de oorlog getoond worden.

 

De digitale inloopavond over de Tweede Wereldoorlog is op 24 april vanaf 19.30 uur te bezoeken via Zoom: bit.ly/wo2zoom. Vragen stellen kan op de avond zelf via de chat, maar ook van tevoren via sociale media of via de mail: info@archiefalkmaar.nl. Het volledige programma is te vinden op regionaalarchief.nl/wo2online.

 

Het Regionaal Archief bewaart archieven uit tien gemeenten: Alkmaar, Bergen, Castricum, Den Helder, Heerhugowaard, Heiloo, Hollands Kroon, Langedijk, Schagen en Texel.

 

 

Afbeelding 1: Juichende kinderen en een groep gevangenen bij de bevrijding van Alkmaar, 1945. Foto P.J. Bosman/Regionaal Archief Alkmaar.

Afbeelding 2: Het verzamelen van door de geallieerden op Vliegveld Bergen gedropte voedselpakketten, 6 mei 1945. Foto P.J. Bosman/Regionaal Archief Alkmaar.

Afbeelding 3: De Atlantikwall met bunker in Egmond aan Zee, 1946. Foto Regionaal Archief Alkmaar.


Cursussen over Tweede Wereldoorlog en archieven

Nieuwe cursusreeks Regionaal Archief van start

 

ALKMAAR – Het Regionaal Archief in Alkmaar start weer een nieuwe reeks cursussen. De eerste vindt plaats op 5 februari. De cursussen zijn er voor iedereen die wil leren onderzoek te doen in het archief – naar de familiegeschiedenis bijvoorbeeld, of naar het verleden van een woning of woonplaats. Bijzonder dit jaar is een gratis cursusmiddag met tips voor het zoeken naar personen in de talloze bronnen over de Tweede Wereldoorlog, op donderdag 14 mei. Met natuurlijk speciale aandacht voor de oorlogsbronnen die het Regionaal Archief zelf bewaart.

 

Voor wie meer wil leren over het verrichten van archiefonderzoek zijn er ook de inmiddels vertrouwde cursussen. De maandelijks terugkerende gratis introductiemiddag biedt een eerste kennismaking met het Regionaal Archief en het zoeken in de rijke collectie. De cursus ‘Op zoek naar uw familiegeschiedenis’ helpt mensen op weg die in de archieven onderzoek willen doen naar hun voorouders. Wie meer wil uitzoeken over het verleden van bijvoorbeeld een gebouw of een straat kan terecht bij de cursus ‘Op zoek naar de geschiedenis van huizen, winkels en bedrijven’.

 

 

Alle cursussen worden gegeven in het gebouw van het Regionaal Archief aan de Bergerweg 1 in Alkmaar. Een overzicht van het cursusaanbod met informatie over de inhoud, de data en eventuele kosten is te vinden op regionaalarchief.nl/cursussen. Vooraf aanmelden voor een cursus is noodzakelijk; dat kan via de website, per e-mail (info@archiefalkmaar.nl) of telefonisch (072-8508200). 

Soldaten marcheren in 1942 over de Alkmaarse Kennemerstraatweg op deze ingekleurde foto. Foto Regionaal Archief Alkmaar. Wie meer wil leren over het zoeken naar personen in bronnen uit de Tweede Wereldoorlog kan terecht bij de gratis cursusmiddag.

Kruidenierswinkel G. Jongejan op de hoek van de Kerkelaan en de Heerenweg in Heiloo, in 1930. Foto Regionaal Archief Alkmaar. Voor wie meer te weten wil komen over een winkel, pand, of straat is er de cursus ‘Op zoek naar de geschiedenis van huizen, winkels en bedrijven’.

Schrijfles in Bergen, in 1910. Foto Regionaal Archief Alkmaar.

Het Regionaal Archief Alkmaar bewaart archieven van de gemeenten Alkmaar, Bergen, Castricum, Den Helder, Heerhugowaard, Heiloo, Hollands Kroon, Langedijk, Schagen en Texel. 


Regionaal Archief Alkmaar scoort hoog

Persbericht

Vrijdag 10 januari 2020

 

Regionaal Archief Alkmaar scoort hoog

Bezoekers geven een 8,3

 

ALKMAAR – Het Regionaal Archief te Alkmaar wordt gewaardeerd: bezoekers geven het archief over de hele linie het rapportcijfer 8,3. Dat blijkt uit de Kwaliteitsmonitor Dienstverlening Archieven over 2019. Daarmee scoort het Regionaal Archief boven de 8 die Nederlandse archiefinstellingen gemiddeld scoren voor hun dienstverlening. Het Regionaal Archief krijgt hoge cijfers voor de goed en snelle dienstverlening op de studiezaal, de ruime openingstijden en de heldere website en sociale mediakanalen. Ook krijgen archiefmedewerkers een 8,6 voor hun deskundigheid en een 8,8 voor hun vriendelijkheid.

 

De Kwaliteitsmonitor Dienstverlening Archieven wordt iedere twee jaar uitgevoerd door BRAIN, de Branchevereniging Archiefinstellingen Nederland. Het onderzoek bestaat uit een vragenlijst die door gebruikers van het archief wordt ingevuld. Zo beoordelen zij de kwaliteit van de dienstverlening op studiezaal en online. “Ga zo door,” schrijft een hen. “Persoonlijk vind ik het een prettige omgeving om onderzoek te doen. En ben altijd goed en vriendelijk geholpen.” Het Regionaal Archief is blij met de betrokkenheid van bezoekers en gebruikers, met de vele complimenten en met alle suggesties.

 

Eén veelgehoorde wens van bezoekers gaat direct in vervulling: het Regionaal Archief is 2020 begonnen met een pilot van de nieuwe service ‘scannen op verzoek’. In de loop van het jaar zullen gebruikers scans uit steeds meer archieven gratis kunnen aanvragen. Zo hoeven gebruikers niet per se naar Alkmaar af te reizen om de originele archiefstukken te bekijken.

 

 

Het werkgebied van het Regionaal Archief Alkmaar beslaat tien gemeenten: Alkmaar, Bergen, Castricum, Den Helder, Heerhugowaard, Heiloo, Hollands Kroon, Langedijk, Schagen en Texel. Bezoekers kunnen op de website en in de studiezaal aan de Bergerweg 1 in Alkmaar onderzoek doen in de gemeentelijke archieven uit het werkgebied, maar ook in particuliere archieven die in het Regionaal Archief worden bewaard. Dat zijn bijvoorbeeld familiearchieven, of archieven van verenigingen en instellingen.

Het pand aan de Bergerweg te Alkmaar waarin het Regionaal Archief is gevestigd. Foto Regionaal Archief. 

Juichende toeschouwers tijdens de beëdiging van jonge officieren te Den Helder, 1930. In het archief zijn de medewerkers even blij met de uitkomst van de kwaliteitsmonitor. Foto Regionaal Archief, negatievencollectie Den Helder.


Open dag Regionaal Archief Alkmaar

Persbericht

Donderdag 17 oktober 2019

Van Perkament tot Pac-Man

 

Alkmaar—Het woord ‘archief’ roept bij veel mensen beelden op van stof en vergeelde documenten die hermetisch zijn afgesloten van de buitenwereld. Het Regionaal Archief wil zaterdag 9 november tijdens de open dag laten zien dat die beelden niet kloppen (Bergerweg 1 Alkmaar, 11.00-16.00 uur). In de depots van het archief worden veel schatten bewaard: van prachtige middeleeuwse perkamenten oorkonden tot digitale documenten en computerspellen. Bezoekers van de open dag kunnen retrocomputerspellen spelen, een reis door de tijd maken in de depots van het archief, floppy’s laten uitlezen en advies krijgen over het bewaren van papieren en digitale documenten.

 

In de studiezaal van het Archief kunnen retrocomputerspelletjes worden gespeeld. Die worden door het Homecomputermuseum uit Helmond beschikbaar gesteld. Ook kunnen bezoekers meer te weten komen over de games en andere digitale documenten die het archief bewaart, of vragen stellen over het bewaren van eigen digitaal materiaal. Wie nog 5,25” of 3,5” floppy’s voor de pc thuis heeft en die zelf niet meer kan bekijken, kan ze laten uitlezen.

 

Ook oude documenten en boeken komen tijdens de open dag aan bod. Wat voor spullen bewaart het Archief? En hoe zorgen we ervoor dat alles ook over honderden jaren nog bestudeerd en gebruikt kan worden? Er wordt ‘live’ gerestaureerd gedurende de dag.  Onze restauratoren beantwoorden graag vragen over het bewaren van (uw eigen) papieren, boeken, foto’s of ander ‘analoog’ materiaal.

 

De depots van het Regionaal Archief zijn tijdens de open dag geopend. Normaal zijn ze gesloten voor bezoekers. Medewerkers vertellen over de bijzondere boeken, kaarten, foto’s, brieven en andere documenten die er worden bewaard. Bezoekers komen oog in oog te staan met de eeuwenoude stadsrechten van Alkmaar, Schagen en Barsingerhorn, de befaamde polsstokbriefjes, prachtige handschriften en oude drukken, documenten uit de beide Wereldoorlogen en eeuwenoude brieven – onder andere van VOC-vaarders uit De Rijp en Alkmaar.

 

 

Zie voor meer informatie regionaalarchief.nl/opendag of de Facebookpagina van het Regionaal Archief. 


Afbeelding 1: Het stadsrecht van Alkmaar (uiterst links), de polsstokbriefjes, het computerspel ‘Marooners’ en moderne – maar toch al verouderde – informatiedragers: ze worden allemaal bewaard bij het Regionaal Archief. 

Afbeelding 2: Van middeleeuws perkament tot de digitale wereld: het zegel van Maria van Bourgondië (1481) naast diskettes, een casettebandje en een computerspel.

Afbeelding 3: De oude ambachtsschool aan de Bergerweg 1, waar het Regionaal Archief Alkmaar gevestigd is. 

 

Cursussen Workshops en Rondleidingen

Februari - juni 2019

Heeft u interesse in de geschiedenis van de regio of genealogie? Dan bent u aan het goede adres bij het Regionaal Archief. Wij verzorgen ieder jaar cursussen en workshops over diverse onderwerpen.

Ze worden allemaal gehouden bij het Archief aan de Bergerweg 1 in Alkmaar. Aanmelden kan via het aanmeldformulier op www.regionaalarchief.nl/aanmelden of telefonisch via 072-8508200

Introductiemiddag Archief

Datum:woensdag 6 februari, 6 maart, 10 april, 8 mei en 5 juni

Tijd: 14.30 - 16.30 uur

Kosten: gratis

 

Workshop op zoek naar uw familiegeschiedenis

Datum: donderdag 7 en 14 maart 2019

Tijd: 14.30 - 17.00 uur

Kosten:€ 5,00

 

Workshop onderzoek naar huizen, winkels en bedrijven

Datum: donderdag 9 en 16 mei 2019

Tijd: 14.30 - 17.00 uur

Kosten: € 5,00

 

Cursus Vrouwenlevens en vrouwenletteren in Alkmaar

Datum: vrijdag 1, 8, 15 en 22 maart 2019

Tijd: 14.30 - 16.30 uur

Kosten: € 60,00 inclusief lesmateriaal

Maximaal 12 deelnemers

 

Rondleidingen bij het archief

Datum: in overleg

Duur: 1,5 uur

Prijs: € 45.00 per groep van max 15 personen

Inhoud en duur kan op uw wensen worden afgestemd.

De prijs wordt hierop aangepast

 

Voor meer informatie of een aanmelding kunt u bellen naar 072-8508200 of mailen naar

info@archiefalkmaar.nl

Foto 1:  Portret van alom gevierd schrijfster Truitje Bosboom - Touissant (circa 1882), misschien wel de beroemdste Alkmaarse uit de 19de eeuw. Zij is een van de vrouwen die aan bod komt tijdens de cursus Vrouwenlevens en vrouwenletteren

Foto 2:  Een winkelstraat anno 1920, met van links naar rechts kruidenierszaak J.Bak, Van Ree ijzerhandel en J.F. van Lieshouts winkel in chocolade en suikerwerken (Luttik Oudorp te Alkmaar). In het water liggen afgemeerde marktschuiten. Wie meer wil weten over een winkel, pand of straat kan terecht bij de cursus Op zoek naar de geschiedenis van huizen, winkels en bedrijven.

Foto 3:  Onderzoek doen in het archief, juni 1979. De bronnen zijn hetzelfde gebleven, maar de studiezaal en onderzoeksmogelijkheden zijn veel veranderd sinds de jaren '70. Wie kennis wil maken met het huidige archief, is welkom bij een van de gratis introductiedagen.